Lezing Simone Kennedy over bezuinigingsronde Het Nieuw Perspectief

zaterdag 16 maart 2013 14:27

Op 5 februari gaf Simone Kennedy, als vice-voorzitter van de gemeenteraad, een lezing bij een bijeenkomst van ambtenaren, politici en burgers. Het betrof een bijeenkomst in het kader van de start van de ontwikkeling van een Het Nieuw Perspectief, een nieuwe bezuinigingsronde voor Amersfoort.

Dit Nieuw Perspectief gaat over de werkwijze van de gemeente en de samenwerking met de stad, waarmee de overheid tevens betaalbaar blijft. De lezing is vervolgens bij het verslag van deze bijeenkomst opgenomen, diverse malen geciteerd en zal nogmaals worden uitgesproken bij een andere bijeenkomst in het stadhuis.

Hier volgt de tekst van de gehouden lezing:

"De terugtredende overheid, kan dat? In hoeverre kun je taken weer terugleggen bij de burger, zonder ze over de schutting te gooien? In hoeverre lukt het de overheid om burgers hun verantwoordelijkheden weer op te laten pakken, zonder hen eerst te laten vallen? En stel dat burgers eigen initiatieven ontplooien, krijgen zij dan de vrijheid die zij nodig hebben of worden initiatieven gesmoord door bureaucratische, verstikkende wetgeving?

Het kan natuurlijk zijn dat je denkt dat de economische crisis tijdelijk is en dat we over een paar jaar weer terug zijn bij de welvaart van de jaren tachtig en negentig, toen de verzorgingsstaat nog betaalbaar was. Maar ik denk dat het beter is om je voor te bereiden op een andere tijd. Het Rijk zal blijven bezuinigen op gemeenten, ook na de crisis, want de inkomsten uit gaswinning zijn eindig en de Rijksoverheid heeft steeds meer financiële verantwoordelijkheid en schulden op zich geladen van zuidelijke Europese landen en instabiele banken. Ook de gemeente Amersfoort zal verder moeten bezuinigen, omdat Vathorst niet het geld heeft opgeleverd dat wel in de begroting staat. En dus worden burgers sneller boos op de politiek, omdat zij meer belasting moeten betalen en minder terugkrijgen in publieke voorzieningen en inkomenszekerheid. De tolerantie voor incompetente politici, een inflexibele overheid en verstikkende wetgeving neemt af. En burgers laten dit niet meer gelaten over zich heenkomen, ze maken hun ongenoegen luid en duidelijk bekend. 

Door de grote bezuinigingen die op ons afkomen, kunnen we het niet alleen houden bij het uiten van goede voornemens. Nu moeten we het bestuur van de stad echt anders gaan aanpakken. Wat betekent dit voor de overheid? De overheid mag niet meer alomtegenwoordig, kolossaal, intimiderend en inflexibel zijn. De overheid is een partner, die oplossingen mogelijk maakt. Gelukkig zijn we in Amersfoort op de goede weg. Wij hebben – vergeleken met andere steden – al een kleine, efficiënte, flexibele en deskundige regiegemeente. Maar het kan natuurlijk altijd beter. Een vraag waar we ons voor gesteld zien is hoe we door verstikkende bureaucratie en regelgeving heen kunnen breken om burgerinitiatieven mogelijk te maken. De meeste regels zijn er niet voor niks. Mag je regels opzij schuiven of gebreken gedogen als overheid? In hoeverre moet je dan taken buiten de gemeente plaatsen? In hoeverre faciliteer je door bij te dragen in de kosten die burgers moeten maken voor vergunningverleningen en verzekeringen om hun initiatieven door te zetten? Maar ook: heb je als overheid een rol in het garanderen van continuïteit van bepaalde burgerinitiatieven of kun je leven met het idee dat burgerinitiatieven gaan en komen. Moet je als overheid initiatieven opzetten in wijken waar het zelforganiserend vermogen van burgers te laat is? Interessante vragen waar we de volgende jaren antwoord op moeten geven.

Wat betekent dit voor burgers? Een andere mentaliteit en een andere moraal. Je hebt geen recht meer op een overheid die alles voor je regelt. Eerst zelf doen. En als je het zelf kunt doen, dan zorg je niet alleen voor jezelf, maar kijk je ook om je heen waar je kunt helpen. En dat beperkt zich niet alleen tot je eigen huis en eigen gezin, maar ook tot je wijk, je verdere familie, buurtgenoten en sportmaatjes. En als je het niet zelf kunt doen, dan vraag je anderen om hulp. Eerst de mensen om je heen en pas daarna de overheid. Want die overheid is niet alleen een partner van burgers die aan willen pakken, maar ook een schild voor de zwakken.

Wat betekent dit voor de gemeenteraad? Dat de gemeenteraad zijn plaats weet. We maken ruimte voor burgers en doen het werk van ambtenaren en wethouders niet over. We maken geen onnodige wetten. We houden besluitvorming niet op. We houden het belang van de stad voor ogen. We hebben respect voor de uitkomsten van burgerparticipatie, als die tot stand zijn gekomen binnen de kaders die de gemeenteraad stelde. We laten los en werken uit vertrouwen en controleren op hoofdlijnen, hoe moeilijk dat ook is na het Eemhuis debacle. Maar als je de uitvoering niet vertrouwt, moet je maatregelen nemen en de aandacht weer richten op de toekomst. Want anders loop je het risico dat je verzandt in de controle en niet meer toekomt aan het vaststellen van de kaders. Laten we ons er altijd van bewust zijn dat burgers iets van ons willen: een dienstbare overheid, vergunningen, informatie, voorzieningen. Zij zijn niet geïnteresseerd in onze ruzies. Vertrouwen van burgers in de politiek komt te voet en gaat te paard.

De nieuwe bezuinigingsronde Het Nieuwe Perspectief biedt het kader voor een ander bestuur van de stad, waarin de overheid kleiner en flexibeler is en waarbij de burgers de drijvende krachten zijn in de stad. Wij hebben als Amersfoort een uitstekende uitgangspositie:  een bevolking die zich wil inzetten en nog steeds blij is om hier te wonen, en een flexibele regiegemeente die een partner wil zijn van burgers. Ook de nieuwe coalitie wil zich inzetten voor een zachte overgang. Wat zou het geweldig zijn als Amersfoort in Nederland bekend kon staan als de stad waar het is gelukt om taken terug te leggen bij de burgers, zonder ze over de schutting te gooien. Waar grove rijksbezuinigingen op de kwetsbaren zijn vertaald in acceptabele overgangsregelingen en opgevangen in partnerschap met particuliere initiatieven. Waar de civil society tot bloei is gekomen. Waar burgers verantwoordelijkheden hebben opgepakt, zonder dat de gemeente hen eerst heeft laten vallen. Laten we daar samen de schouders onder zetten."

« Terug